Neusprovocatie

PATIËNTENINFORMATIE POLIKLINIEK ALLERGOLOGIE
Update januari 2011
© Nederlandse Vereniging voor Allergologie

Inleiding

Allergische reacties worden naar ontstaansmechanisme ingedeeld in verschillende typen. Het meest  voorkomende reactie type is de IgE gemedieerde allergie, ook wel type I allergie
genoemd.
Stoffen die een dergelijke reactie kunnen veroorzaken noemt men allergenen. Allergenen die ingeademd kunnen worden (zoals huisstofmijt en, pollen, huidschilfers van dieren,
schimmelsporen) noemen we luchtwegallergenen en ze veroorzaken bij mensen die er allergisch voor zijn, klachten van de neus, de ogen en/of astma. Mensen die allergisch zijn voor luchtwegallergenen hebben kenmerkend speciale afweer eiwitten gemaakt ( IgE antistoffen) gericht tegen die luchtwegallergenen.
De IgE antistoffen kun je opsporen met een huidtest en/of een bloedtest (RAST). Een positieve uitslag op een dergelijke test is echter op zichzelf nog geen definitief bewijs dat uw allergische klachten ook daadwerkelijk veroorzaakt worden door het allergeen. Dat wordt pas echt duidelijk door allergische mensen op een gecontroleerde manier opnieuw bloot te stellen aan het veronderstelde luchtwegallergeen (=provocatie onderzoek).
In de dagelijkse praktijk is provocatie onderzoek vaak niet nodig en vormen de anamnese ( verhaal van patiënt ) met een duidelijke uitslag van huidtest en/of bloedtest, voldoende bewijs
voor de diagnose.
In sommige gevallen is echter een provocatie  onderzoek wel nodig. Daarbij valt te denken aan beroepsallergie, indicatiestelling voor allergeenvaccinatie of beoordeling over aanschaf of
wegdoen van huisdieren.
Provocatie testen met luchtwegallergenen worden uitgevoerd in de oogslijmvliezen (conjunctivale provocatie), neus (nasale provocatie) of de longen (bronchiale provocatie).

Het doel van de neusprovocatietest

Het aantonen van een direct oorzakelijke relatie tussen het allergeen (stofje waartegen IgE antistoffen zijn aangetoond) of een irriterende stof (bijvoorbeeld histamine) en het optreden
van neusklachten. Op die manier kan nauwkeurig worden vastgesteld dat u daadwerkelijk reageert op het allergeen en dat er vervolgens soms ingrijpende maatregelen nodig zijn om het
betreffende allergeencontact te vermijden (huisdier vermijden, verandering van beroep) of langdurige behandeling nodig is ( allergeenvaccinatie, ook allergeenspecifieke immunotherapie
genoemd).
In het geval van aantoonbaar reageren op irriterende prikkels zoals histamine, kan vastgesteld worden of uw neusslijmvlies overmatig gevoelig of overprikkelbaar is en ook dan kunnen min of meer ingrijpende vermijdingsmaatregelen nodig zijn of speciale behandelingen.

Uitvoering

Voorafgaand aan de test dient de neus opgewarmd te zijn; dat betekent dat het neusslijmvlies aangepast dient te zijn aan de omgevingstemperatuur. Na binnenkomst in de praktijk dient u daarom een kwartier te wachten. Tijdens de wachtperiode mag u helaas geen koffie drinken (dat beïnvloedt het resultaat van de test). Een glaasje water vormt echter geen probleem.
De test bestaat uit het stapsgewijs toedienen van neusspray in beide neusgaten.
In de tussenliggende periodes worden neusklachten en verschijnselen gescoord. De test is meestal binnen een uur klaar.
Voor een goed test resultaat dient uw neus in de voor u normale toestand te zijn. Dit betekent dat u beter tevoren telefonisch kunt overleggen of de test wel door kan gaan bij een griep,
verkoudheid of anderszins een geïrriteerde neus.
Voorafgaand aan de test wordt gekeken naar de doorgankelijkheid van de neus.
Tijdens de test krijgt u sprays in de neus toegediend waarna uw neus op diverse manieren  kan reageren:
  • u gaat niezen;
  • de neus gaat lopen;
  • de neus gaat dichtzitten;
  • u voelt slijm in de neus lopen;
  • de ogen gaan tranen en/of prikken en/of jeuken;
  • u krijgt een vol gevoel in het hoofd;
  • u krijgt een drukkend gevoel in het voorhoofd
Als u gaat niezen tijdens de test dan moet u het aantal keren dat u niest tellen.
Tijdens de test mag u de neus niet 'ophalen'. U krijgt een trechter om het vocht w at uit uw neus loopt in op te vangen. Het is belangrijk dat u aangeeft of u klachten heeft als bovengenoemd of andere klachten zoals algehele malaise (griepgevoel) of kortademigheid. De hoeveelheid sprays die u toegediend krijgt is afhankelijk van de reactie van uw neus: hoe
gevoeliger het neusslijmvlies, hoe eerder de neus zal reageren waarbij de test gestaakt wordt. De sprays worden toegediend met 5 à 10 minuten tussenpauze. Als afsluiting van de test wordt - nadat u uw neus gesnoten heeft - nogmaals bovengenoemde klachten gecontroleerd.
Na de test krijgt u medicatie om eventuele na-effecten (zoals een verstopte neus) snel op te lossen.

Bijwerkingen

De neusprovocatie test is een veilige test. Natuurlijk kunt u klachten verwachten zoals niesbuien, jeuk in neus en ogen, neusverstopping, loopneus, en een drukkend gevoel in de
neusbijholten. Meestal verdwijnen deze symptomen snel. Zelden treedt een algemene allergische reactie op waarbij uw arts direct hulp kan bieden. Indien er na langere tijd nog allergische klachten zouden ontstaan, dan dient u contact op te nemen met uw arts.

Medicijnen die de uitslag beïnvloeden

Neussprays dienen in overleg met uw behandelend arts minimaal 1 tot 3 weken tevoren te worden gestaakt.
Het gebruik van anti allergische tabletten of drankjes (antihistaminica) dienen minimaal 3 dagen tevoren gestaakt te worden. Het betreft medicijnen die vernoemd staan in de onderstaande lijst.
Acrivastine Semprex
Alimemazine Nedeltran
Cetrizine Zyrtec
Cinnarizine Cinnipirine
Clemastine Tavegil
Cyclizine Marzine
Cyproheptadine Periactin
Deptropine Deptropine FNA
Desloratidine Aerius
Dexchloorhyrdinaat Polaramine
Deimenhydrinaat Dramamine
Dimetidine Fenistil
Ebastine Kestine
Fexofendaine Telfast
Hydroxyzine Atarax/Navicalm
Ketotifen Zaditen
Levocetirizine Xyzal
Loratidine Claritine/Allerfree
Mebhydroline Incidal
Meclozine Suprimal
Mizolastine Mizollen
Oxatomide Tinset
Oxomemazine Doxergan
Promethazine Phenergan
Terfenadine Triludan (Forte)