Insectengif allergie

PATIËNTENINFORMATIE POLIKLINIEK ALLERGOLOGIE
naar:  © Nederlandse Vereniging voor Allergologie
Een steek van een insect levert over het algemeen weinig problemen op. Het kan hinderlijk zijn door jeuk, pijn of zelfs een locale ontsteking, maar is zelden gevaarlijk. Bij een enkeling levert een steek van bepaalde insecten als wesp, honingbij en/of hommel meer klachten op dan gebruikelijk. Op deze pagina worden deze klachten en de bijbehorende maatregelen besproken. 

De forse locale huidreactie

Na een steek door wesp, honingbij of hommel volgt meestal een zwelling op de plaats van de steek. Deze zogenoemde locale zwelling kan gepaard gaan met pijn. Soms breidt de zwelling in de loop van enkele uren tot een dag uit. De zwelling kan zich dan bijvoorbeeld uitbreiden over de hele hand en/of onderarm. Dit wordt een forse locale huidreactie genoemd. Op zich is deze reactie niet gevaarlijk. Ook is er bij een volgende steek géén verhoogde kans op een ernstiger (zogenoemde “anafylactische”) reactie. Angelgifspecifieke immunotherapie (in de volsmond "desensibilisatiekuur"genoemd) is dan ook niet nodig. De klachten kunnen worden bestreden door middel van koelen (bijv. ijspakking), een antihistamine tablet, soms een corticosteroid zalfje en in een enkel geval een of enkele dagen een tablet prednison.

De systemische allergische reactie

Deze reactie wordt anafylactische reactie genoemd. We onderscheiden 4 graden van ernst
Graad 1: Jeuk, roodheid en/of galbulten over het gehele lichaam, gevoel van onrust.
Graad 2: Zwelling van lippen, ogen, oren, handen, voeten en/of geslachtsdelen, misselijk, braken, buikpijn, diarree, licht in het hoofd, drukkend gevoel op de borst.
Graad 3: Moeite met slikken, hese stem, onduidelijk praten, kortademig, piepen, gierende ademhaling.
Graad 4: Lage bloeddruk, hartritmestoornissen, urine en/of ontlasting laten lopen, bewusteloos raken, blauwe lippen, neus, vingers en/of tenen.
Bij mensen die een reactie op een wesp, honingbij of hommel hebben gehad, die valt onder ernstgradering 2, 3 of 4, is angelgifspecifieke immunotherapie (desensibilisatiekuur) de behandeling van 1e keuze. Hierbij wordt iemand door middel van injecties met gezuiverd insectengif minder gevoelig gemaakt voor het gif van respectievelijk wesp, honingbij of hommel. Deze injecties worden eerst wekelijks gegeven (instelfase), later maandelijks. Een dergelijke kuur duurt minimaal 3 en maximaal 5 jaar.
De behandeling van iemand die een graad 1 reactie heeft gehad, hangt van een aantal factoren af. Het kan zijn dat behandeld gaat worden met immunotherapie of dat gekozen wordt voor het meegeven van een zogenaamde noodset (met Epipen). Dit hangt bijvoorbeeld af van de kans op herhaling van een steek (een hovenier heeft meer kans op een vervolgsteek dan iemand die op kantoor werkt) en eventuele bijkomende ziektes en/of medicatiegebruik. De keuze voor een noodset of immunotherapie wordt samen met de behandelend arts gemaakt.

De noodset

Een noodset bestaat uit 2 delen, een adrenaline noodpen en antihistaminetabletten. Een adrenaline noodpen is een voorgevulde injectiespuit, waarmee u zichzelf kunt behandelen in het geval van een ernstige reactie op een steek van wesp, honingbij of hommel. Een antihistamine tablet gaat ook de klachten van een allergische reactie tegen maar werkt minder snel dan adrenaline. Uw arts zal u vertellen wanneer u de adrenaline noodpen moet gebruiken en/of de antihistaminetablet. Soms worden ook corticosteroiden aan deze noodset toegevoegd, bijvoorbeeld als iemand een reis maakt waarbij medische hulp niet snel voorhanden is.
LET OP: als u de adrenaline noodpen heeft gebruikt, moet u ook altijd direct een arts waarschuwen!

Wat kunt u doen om een steek te voorkomen?

Een steek van wesp, honingbij of hommel is uiteraard nooit helemaal te voorkomen. U kunt wel een aantal maatregelen nemen om de kans op een steek zo klein mogelijk te maken zoals niet buiten eten of drinken, niet direct uit een blikje drinken maar via een rietje en activiteiten als fruit plukken of tuinieren vermijden.
Andere maatregelen zijn bijvoorbeeld niet blootsvoets lopen, niet buiten sporten, met name niet indien de outfit veel huid onbedekt laat of als de sport erg inspannend is en u met open mond ademhaalt, niet in de buurt van een bijenkorf staan als honing verzamelt wordt, wespennesten laten verwijderen door de gemeente, horren plaatsen voor ramen en deuren, geen parfum dragen en uzelf en de kleding wassen met ongeparfumeerde producten

Wat te doen als u toch gestoken bent?

Als de angel in de huid zit, deze er als het ware uit ‘strijken’.  Eventueel kunt  het gif er uitzuigen met een speciaal pompje dat te koop is bij de apotheek.
Direct de steekplaats koelen met bijv. een ijspakking.
Gaat het toch zwellen, dan kunt u een antihistamine tablet en/of een ontstekingsremmende pijnstiller (zoals Aspirine) slikken om de klachten te verminderen.
Als de klachten van zwelling zeer hinderlijk zijn kan uw huisarts u eventueel een zalf voorschrijven (corticosteroidzalf) of een prednisonkuur geven.
LET OP: deze maatregelen gelden alléén voor mensen zonder allergie en mensen met een forse locale reactie! Mensen met een allergie graad 1, 2, 3 en 4 voor wesp, bij of hommel dienen de afspraken te volgen die zij met hun arts gemaakt hebben.