Immunotherapie

PATIËNTENINFORMATIE POLIKLINIEK ALLERGOLOGIE
Allergeenspecifieke immunotherapie
Update juni 2017
© Nederlandse Vereniging voor Allergologie

Inleiding

De behandeling van een allergie bestaat uit een 3-stappenplan:
  1. het zoveel mogelijk vermijden van de stof (allergeen) die allergische klachten veroorzaakt (bijvoorbeeld saneren van de slaapkamer); 
  2. het onderdrukken van de allergische klachten met medicijnen;
  3. het volgen van een kuur met smelttabletten of injecties met de stof die de allergische klachten veroorzaakt. Dit wordt ook wel hyposensibilisatie, allergie-vaccinatie of allergeen specifieke immunotherapie genoemd. 
Deze folder gaat alleen over allergeenspecifieke immunotherapie (3).
 

Allergeenspecifieke immunotherapie

Wat is het?

Allergeen specifieke immunotherapie is een behandeling, waarmee geprobeerd wordt de ernst en duur van de allergische klachten te verminderen. De behandeling is erop gericht het eigen afweersysteem zo te beïnvloeden, dat de allergie afneemt en mensen tolerant worden voor de stof waar ze allergisch voor zijn (= allergeen).
Immunotherapie met onderhuidse injecties is werkzaam gebleken voor patiënten met een allergie voor boompollen, graspollen en huisstofmijtenallergie, en in bepaalde gevallen voor de katallergie. De behandeling is ook zeer effectief bij een ernstige algemene allergische reactie na een insectensteek.  
Voor de behandeling van graspollenallergie of huisstofmijtenallergie is er ook een alternatief voor onderhuidse injecties in de vorm van smelttabletten.

Voor wie bedoeld?

De behandeling is bedoeld voor mensen die last van allergische neus, oog of luchtwegklachten hebben ondanks het gebruik van medicatie (neusspray, oogdruppels, pufjes, tabletten), of de medicatie tegen allergie niet goed kunnen verdragen of ernstig hebben gereageerd op een wespen- of bijensteek.
Patiënten die veel klachten van astma hebben, kunnen pas starten als de astma goed onder controle is. Bij mensen met sommige aandoeningen of mensen die bepaalde medicijnen gebruiken, wordt allergeenspecifieke immuuntherapie ontraden. Uw arts zal dit met u bespreken.
U kunt maximaal voor drie allergenen tegelijk worden behandeld: bijvoorbeeld voor graspollen, boompollen en huisstofmijten.
 

Effect en duur behandeling van allergeenspecifieke immunotherapie

Injectiekuur

De injectiekuur bestaat uit een zogenaamde instelfase en een onderhoudsfase:
  • Instelfase
    Tijdens de instelfase krijgt u elke week een hogere dosis van de stof waar u allergisch voor bent (allergie vaccin) onderhuids toegediend, totdat de maximale dosis wordt bereikt. Er bestaan verschillende instelschema’s schema’s voor de verschillende producten die op de markt zijn; van een paar weken instelfase tot vier maanden.

    De geleidelijke opbouw is bedoeld om bijwerkingen te voorkomen. Immunotherapie voor de behandeling van boompollen en graspollenallergie wordt altijd gestart buiten het pollenseizoen in de regel is dit vanaf september. De instelfase zal meestal door een specialist in het ziekenhuis gedaan worden. 
     
  • Onderhoudsfase
    De onderhoudsfase bestaat uit toediening van een onderhuidse injectie iedere 4 weken, gedurende drie tot 5 jaar. De injecties van de onderhoudsfase worden door de specialist in het ziekenhuis of de huisarts gegeven.

    Meestal wordt binnen twee jaar het maximale effect bereikt. Een gunstig effect is een effect, waarbij klachten afnemen of u minder medicatie nodig heeft voor de behandeling van de klachten. Hoe groot het effect is valt helaas niet te voorspellen.  

    Een derde jaar behandeling voor boompollen of graspollen allergie, is nodig om ervoor te zorgen dat dit effect ook blijft bestaan in de jaren na het einde van de kuur. Voor huisstofmijten en katten wordt soms 5 jaar doorgeprikt voor het behalen van het maximale effect.
    Voor de behandeling van graspollen- en boompollenallergie, is ook een behandeling mogelijk waarbij na een korte instelfase voorafgaand aan het stuifmeelseizoen de kuur wordt onderbroken. Als het stuifmeelseizoen nog niet is aangebroken worden nog elke paar weken een aantal onderhoudsinjecties gegeven tot het begin van het stuifmeel-seizoen. Na het stuifmeelseizoen moet opnieuw gestart worden met de instelfase. Ook deze behandeling duurt minimaal 3 jaar.

Smelttablettenkuur

De kuur met smelttabletten duurt drie jaar waarbij u elke dag de smelttablet moet innemen. Voordeel van de smelttablet is dat deze thuis ingenomen kan worden, mits de eerste inname onder toezicht van de arts zonder problemen is verlopen.
De arts kan u vragen om elk jaar een vragenlijst in te vullen in dat deel van het jaar waarin de meeste klachten zijn te verwachten. Deze vragenlijst kan helpen bij het vaststellen van het effect van de behandeling.

De voor- en nadelen van injecties of tabletten zal uw behandelende arts bespreken zodat u de beste keuze kunt maken.
 

Veiligheid en bijwerkingen van allergeenspecifieke immunotherapie

Injectiekuur

Er bestaat een kleine kans dat u een allergische reactie krijgt direct na de injectie. Daarom is het van groot belang dat u altijd een half uur wacht na toediening van de injectie in de wachtkamer van het ziekenhuis of de huisartsenpraktijk. Deze allergische reactie is goed te behandelen met medicatie die daar bij de hand is. Om de kans hierop te verkleinen is het van belang dat u ook geringe, snelle bijwerkingen op de injectie vermeldt, omdat dit aanwijzingen kunnen zijn dat u een volgende keer heviger kunt reageren. Sommige patiënten zal gevraagd worden voorafgaande aan de injectie een tablet (antihistaminicum) of een luchtwegverwijderaar extra in te nemen om de kans op snelle bijwerkingen te verkleinen.

Een groot deel van de patiënten heeft na een aantal uren op de plek van de injectie een zwelling. Meestal geeft deze zwelling weinig klachten en is die na twee dagen weer over. Als u een grote bult heeft of als u hier last van heeft overleg dan met de arts.

Een deel van de patiënten is de dag van de injectie minder fit en moe. In de loop van de behandeling (maanden) worden deze bijwerking vaak minder. Als u erg moe bent of de klachten houden lang aan, overleg dit dan met de arts.

Als u ziek bent of u mist om een andere reden een injectie volgens het geplande schema overleg dan met de arts of de injectie door kan gaan of dat de dosis moet worden aangepast. Om een goede aanpassing van het schema te kunnen maken is het van groot belang dat bijgehouden wordt, bijvoorbeeld op een priklijst wanneer u welke dosis heeft gekregen en of er problemen zijn opgetreden.
 

Smelttablettenkuur

Als u smelttabletten heeft voorgeschreven gekregen dan moet u de eerste tablet onder toezicht van de arts innemen en een half uur wachten. Van belang is dat u een minuut na het plaatsen van de smelttablet niet praat en tot vijf minuten daarna niet eet. Dit is om te voorkomen dat u de tablet doorslikt. Het is de bedoeling dat de tablet lokaal in het slijmvlies van de mond wordt opgenomen. Als u geen bijwerking heeft gekregen dan kunt u de volgende smelttablet veilig zelf thuis innemen.

Tot ongeveer de helft van de patiënten ervaart lokaal in de mond klachten van jeuk of prikkeling. Deze klachten zijn meestal van korte duur en verdwijnen bij de meeste patiënten in de loop van de behandeling. Een klein aantal patiënten krijgt een gevoel van zwelling in de keel. Overleg in dat geval met de arts. Als u de tablet een dag vergeet neem dan niet de volgende dag twee tabletten in, maar ga verder met één tablet. Als u de tabletten langere tijd vergeet overleg dan met de arts. Als u een wond in de mond heeft of een ingreep bij de tandarts moet ondergaan overleg dan met de arts.
 

Zwangerschap en borstvoeding

Als u zwanger wordt of borstvoeding geeft tijdens de immunotherapie, dan is dit geen probleem. Het advies is gewoon met de immunotherapie door te gaan tot ca zes weken voor de uitgerekende datum waarop u bevalt. Als u maximaal zes weken na de bevalling herstart, hoeft niet helemaal weer opnieuw gestart te worden
 

Wachttijd

Verplicht: altijd minstens 30 minuten na de injectie blijven wachten gedurende de gehele kuur !